Struktura społeczna mieszkańców Łodzi 1967

The purpose of the study

Przyjęte wielowymiarowe ujecie struktury społecznej stawiało następujący problem; w jakim stopniu położenie jednostki w jednym wymiarze jest związane - skorelowane -- z położeniem jednostki w innym czy innych wymiarach. Słaby związek między głównymi zmiennymi stratyfikacyjnymi jest oznaką dekompozycji cech położenia społecznego lub rozbieżności czynników statusu. Przewidując stosowanie przez państwo -- w jego długofalowych programach -- różnorodnej polityki dystrybucji dóbr i wartości powszechnie pożądanych, zajęliśmy się pytaniem, czy jednym z możliwych sposobów redukowania nierówności społecznych nie powinno stać się świadome sterowanie procesami dekompozycji cech położenia społecznego (Wesołowski, 1966; Słomczyński i Wesołowski, 1975). Inspiracją dla nas były rozważania prowadzone w socjologii amerykańskiej, gdzie studiowano negatywne skutki rozbieżności czynników statusu zarówno dla jednostki jak i dla systemu społeczno-politycznego.

Main topics of the study

Główne pytania badawcze:

1. Zawód i inne charakterystyki sytuacji pracowniczej, takie jak wielkość zakładu pracy, gałąź gospodarki, rodzaj stanowiska -- w okresie badań i w przeszłości.

2. Sytuacja ekonomiczna, uwzględniająca zarobki z pracy, dochody rodziny, a także szeroko pojęte warunki mieszkaniowe oraz posiadanie dóbr trwałego użytku.

3. Partycypacja w dobrach kultury, wyrażająca się czytelnictwem książek i czasopism, oglądaniem telewizji, a także sposobami spędzania czasu wolnego.

4. Ruchliwość społeczno-zawodowa -- zarówno w przekroju międzypokoleniowym, jak i wewnątrzpokoleniowym -- pojmowana również jako poczucie awansu bądź degradacji.

5. Dobór współmałżeński i dobór towarzyski, ze względu na główne cechy położenia społecznego, takie jak pozycja społeczno-zawodowa czy wykształcenie.

6. Subiektywna ocena pozycji społecznej, a także ocena swojego położenia materialnego i jego zmian w czasie.

7. Poglądy i opinie o strukturze społecznej i konfliktach, które są związane z różnego rodzaju podziałami i barierami społecznymi: prestiż zawodów.

Unit of Analysis

Próba losowa mężczyzn w wieku 21 -- 65 lat, pracujący, pozostający w związkach małżeńskich.

Sample design

Type of the sample applied in the Study

Próba losowa mężczyzn w wieku 21 -- 65 lat, pracujący, pozostający w związkach małżeńskich. Operatem losowania był spis wyborców miasta uprawnionych do głosowania w 1967 roku. Zakładając, że liczba mężczyzn będących głowami rodzin jest proporcjonalna do liczby wyborców, dokonano losowania warstwowego według dzielnic miasta (5 dzielnic) i proporcjonalnego do ogólnej liczby wyborców w danej dzielnicy. W celu zapewnienia jak najlepszej reprezentacji terytorialnej wykorzystano -- w ramach dzielnic -- podział na obwody do głosowania. Spośród 238 istniejących w Łodzi obwodów wylosowano 50. Następnie w każdym obwodzie wybierano w losowaniu systematycznym 20 jednostek do próby podstawowej i 10 do próby rezerwowej. Ponieważ nazwiska wyborców na liście każdego obwodu były opatrzone kolejnymi numerami porządkowymi, dla 50 obwodów wylosowano po 20 + 10 numerów i naniesiono je na specjalne arkusze. Następnie na listach obwodowych odszukiwano owe z góry ustalone numery i sprawdzano, czy dany wyborca odpowiada kryteriom "głowy rodziny". Jeśli tak -- wpisywano jego nazwisko na arkusz, jeśli nie -- poszukiwano odpowiedniej pozycji wśród najbliżej położonych numerów. Ustalono przy tym, ze mężczyznę można uznać za głowę rodziny wtedy, gdy wśród osób zamieszkujących pod tym samym adresem figuruje również jego żona. Na podstawie aktualnego i rodowego nazwiska żony, a także imion rodziców obojga małżonków możliwa jest odpowiednia identyfikacja, choć w praktyce trudno uniknąć niewielkich błędów, a to ze względu na nie zawsze kompletne dane. Tak wiec ankieterzy niekiedy trafiali do osób, które nie spełniały wymaganych warunków -- były np. rozwiedzione. Było 11 takich przypadków. Pewnie niedokładności realizacji prób spowodowane były zmiana adresu części wylosowanych do badania osób etc. korzystano wtedy z wylosowanej rezerwy. Odsetek niedostępnych obserwacji jednostek z próby podstawowej wynosił 15\%. W sumie uzyskano 1000 przypadków, w tym z próby rezerwowej 150. Ankieterami byli wybrani studenci starszych lat socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Przeszli oni intensywne szkolenie i pracowali pod ścisłym nadzorem zespołu autorskiego.

Geographic coverage of the sample

miasto Łódź

Data collection methods were used for the study

The total number of starting or issued names/addresses and the total number of successfully completed

Substitution or replacement of respondents

patrz dokumentacja

Post-stratification weight

Description of sample design

Fieldwork

Start and end dates of fieldwork

Interviews back-checked (e.g. supervisor checks later whether interview was conducted

Other information about the study

Pattern for data quotation

Wesołowski, W., Słomczyński, K. M. i Janicka, K. (1967, 2005). Struktura społeczna mieszkańców Łodzi 1965: komputerowy zbiór danych, Zespół Porównawczych Analiz Nierówności Społecznych, IFiS PAN.

Generally accessible publications that refer to this data

Załącznik 1 w:

Słomczyński, K.M., Janicka, K., Wesołowski, W., 1994. Badania Struktury Społecznej Łodzi: Doświadczenia i perspektywy}, Warszawa: IFiS PAN

zawiera spis opracowań badań Łódzkich.

Data distribution

Data use restrictions