Europejski Sondaż Społeczny (ESS - European Social Survey).

The purpose of the study

Europejski Sondaż Społeczny (ESS) jest nowym międzynarodowym projektem badawczym, który będzie realizowany co 2 lata. Pierwsza runda została zrealizowana w roku 2002. Uczestniczyły 22 kraje, tj.: Austria, Belgia, Czechy, Dania, Francja, Finlandia, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Izrael, Luksemburg, Niemcy, Norwegia, Polska, Portugalia, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy.

ESS realizuje dwa zasadnicze cele:

1. zebranie informacji o kluczowych dla Europy zagadnieniach społecznych i politycznych oraz postawach

2. wypracowanie standardów przygotowania i realizacji badań międzykrajowych umożliwiających ścisłą porównywalność wyników.

Dla wypracowania tych standardów i nadzoru prawidłowości ich realizacji powołany został Międzynarodowy Komitet Metodologiczny, w skład którego wschodzą przedstawiciele wiodących europejskich ośrodków naukowych.

Main topics of the study

Tematyka badania ESS obejmuje szeroki zakres zagadnień o kluczowym znaczeniu dla zrozumienia zmian zachodzących we współczesnej Europie. Kwestionariusz zawiera 12 modułów stałych, które będą powtarzane w każdej edycji badania. Dotyczą one następujących zagadnień:

1. zaufanie do władz, polityków i instytucji

2. zainteresowanie polityką i uczestnictwo w życiu politycznym

3. orientacje społeczno-polityczne

4. zagadnienia władzy i jej skuteczności na poziomie krajowym i międzynarodowym

5. wartości moralne, polityczne i społeczne

6. integracja i wykluczenie społeczne

7. tożsamość narodowa, etniczna i religijna

8. poczucie materialnego dobrobytu, stan zdrowia i poczucie bezpieczeństwa

9. skład demograficzny gospodarstwa domowego

10. wykształcenie i zawód respondenta, współmałżonka, rodziców

11. warunki materialne

12. warunki życiowe gospodarstwa domowego.

Wszystkie moduły zostały opracowane we współpracy z czołowymi europejskimi specjalistami w zakresie podjętych zagadnień i pozwalają na obserwację zarówno zmian zachodzących w poszczególnych krajach, jak i różnic miedzy krajami.

Kwestionariusz zawiera również moduły rotacyjne, które będą zmieniać się w kolejnych edycjach ESS (od 2 do 4 modułów). W I edycji były to dwa moduły dotyczące zagadnień imigracji i azylu oraz zaangażowania obywatelskiego.

Kolejna część kwestionariusza dotyczy systemu wartości społeczeństw (przygotował ją Shalom Schwartz, psycholog z Hebrew University of Jerusalem).

Każda edycja badania zawiera także dodatkowy moduł, którego celem jest zebranie materiałów do analiz o charakterze metodologicznym. W obecnej edycji zebrane zostały materiały do analizy trafności i rzetelności danych uzyskanych podczas wywiadu oraz przekładalności różnych rodzajów skal (słownych i liczbowych o różnej długości) zawartych w pytaniach. Ze względu na zróżnicowanie zawartości tego modułu przygotowano dwie wersje kwestionariusza (wersja A i B).

W polskiej wersji kwestionariusza zamieszczony został także dodatkowy moduł, dotyczący stylów życia. Jego autorami byli pracownicy Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. Aby uniknąć wystąpienia tzw. efektu kontekstu, polegającego na możliwym wpływie pytań poprzedzających na następne, moduł ten zamieszczono na końcu kwestionariusza (procedury ESS dopuszczały taką możliwość).

Unit of Analysis

Sample design

Type of the sample applied in the Study

Geographic coverage of the sample

Data collection methods were used for the study

The total number of starting or issued names/addresses and the total number of successfully completed

Substitution or replacement of respondents

Post-stratification weight

Known limitations (biases) of the achieved sample. For example: differential coverage of particular groups, either because of sample design or response differences.

1. „Design effect” związany z wielostopniowością doboru próby oraz jej wiązkowaniem. Wielkość tego efektu szacowana jest na poziomie 1,1637. Odpowiada to tzw. efektywnej wielkości próby (effective sample size) równej 1813 przy liczbie zrealizowanych wywiadów równej 2110.

2. Efekt ankieterski wynikający z faktu, że na ogół ankieterzy realizowali więcej niż jeden wywiad. Wielkość efektu nie została oszacowana. Można założyć, że efekt ten wpływa na homogenizację uzyskanych odpowiedzi, co prowadzi do wzrostu wariancji estymatorów (zmniejszenia efektywnej wielkości próby).

Description of sample design

Fieldwork

Start and end dates of fieldwork

Interviewers required to

Minimum number of contact attempts

Interviews back-checked (e.g. supervisor checks later whether interview was conducted

Praca ankieterów podlegała kontroli koordynatora regionalnej sieci ankieterskiej oraz ORBS. Kontrola koordynatora polegała na sprawdzeniu poprawności wypełnienia kwestionariuszy oraz specjalnie przygotowanego na potrzeby ESS Raportu z pracy ankietera pod wylosowanym adresem, którego celem było monitorowanie pracy ankieterów. Raport ten zawiera szczegółowe informacje na temat podejmowanych kontaktów z wylosowanymi osobami oraz rezultatów tych kontaktów. Jeśli koordynator stwierdził, że ankieter zbyt pochopnie zrezygnował z realizacji wywiadu, nakazywał mu ponowne próby kontaktu lub też przekazywał wywiad do realizacji innemu, bardziej doświadczonemu ankieterowi.

W ORBS Raporty z pracy ankietera pod wylosowanym adresem były ponownie analizowane pod kątem poprawności wypełnienia i zasadności decyzji ankietera o rezygnacji z realizacji wywiadu. Jeśli decyzja ta była zbyt pochopna, Raport odsyłano z poleceniem podjęcia dalszych prób realizacji wywiadu.

Oprócz tego, zgodnie ze standardami przyjętymi w ESS, kontroli terenowej podlegało 5% wywiadów zrealizowanych, 10% odmów udzielenia wywiadu i 10% przypadków, w których ankieterowi nie udało się skontaktować z respondentem. Taki schemat kontroli jest zorientowany nie tylko na kontrolę poprawności i rzetelności pracy ankieterów podczas prowadzenia wywiadów, ale w równym stopniu na kontrolę realizacji próby przez ankieterów. Kontrola ta została przeprowadzona przez Ogólnopolską Sieć Kontrolerów IFiS PAN, całkowicie niezależną od sieci ankieterów. Biorąc pod uwagę wartość danych z kontroli, została ona zrealizowana osobiście lub przez telefon (z wykluczeniem kontroli pocztowej).

Other information about the study

Pattern for data quotation

If the study is a part of a larger survey or coming from other sources (like e.g. public statistics) - what is its source?

Generally accessible publications that refer to this data

2003. Jak rozumiemy integrację? "Res Publica Nowa" Nr 5: 61-63.

2003. Growing inequalities and the rise of the 'merirocracy' in Poland, s. 170-203. W: Władysław Adamski, Pavel Machonin i Wolfgang Zapf (red.), Structural Change and Modernization in Post-Socialist Societies. Hamburg: Reinhold Kramer Verlag.

2004. Analiza przydatności EGP jako wskaźnika pozycji społecznej. "Ask, Społeczeństwo, Badania, Metody". No 12: 85-116 (z Dariuszem Przybyszem).

2004. Bariery partykularyzmu.. “Krytyka Polityczna" No 5: 78-87.

2004. Selekcja pochodzeniowa do szkoły średniej i na studia. „Studia Socjologiczne”, Nr 2(173): 65-93.

2004. Struktura Społeczna. Warszawa: Wydawnictwo SCHOLAR.

2004. Niepokoje polskie. Pod redakcją H. Domańskiego, A. Ostrowskiej, A Rycharda. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

2004 O ruchliwości społecznej w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

W DRUKU:

Paweł Śpiewak, H. Domański, A. Rychard,. Jedna Polska czy wiele Polsk? Warszawa: Wydawnictwo Trio.

Barbara Gąciarz, Włodzimierz Pańków, Bariery samorz1dno ci lokalnej, w : Nadwiślańskie niepokoje, Wydawnictwa IFiS PAN (przygotowywane do druku)

Data distribution

Data use restrictions