ADS
Wspólne przedsięwzięcie
Instytutu Studiów Społecznych UW
i Instytutu Filozofii i Socjologii PAN

[ Powrót do strony głównej ] [ Powrót do listy dostępnych zbiorów danych ] [ Wyszukiwanie ] [ Pobieranie zbioru danych ]

Polskie Generalne Sondaże Społeczne 1992-2008

IDP0053
Opisowy tytuł zbioru danychPolskie Generalne Sondaże Społeczne 1992-2008
Pełna nazwa instytucji przekazującej daneInstytut Studiów Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego
Osoba prowadząca badanieBogdan Cichomski
Osoba/osoby kontaktoweBogdan Cichomski, Marcin Zieliński
Język zbioru danychPL
Język dokumentacjiPL
FlagiLOG.P FIL.P REC.P UDC.P STD.P CDB.P FRE.P ASC.P DDS.P MIS.P DSC.P

Cel w jakim badanie zostało przeprowadzone

Polski Generalny Sondaż Społeczny od 1992 roku jest stałym programem badań statutowych Instytutu Studiów Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, finansowanym przez Komitet Badań Naukowych / Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

  • Ogólnym celem PGSS jest systematyczny pomiar trendów i skutków zmian społecznych w Polsce. Problematyka PGSS obejmuje badanie indywidualnych postaw, cenionych wartości, orientacji i zachowań społecznych, jak również pomiar zróżnicowania społeczno-demograficznego, zawodowego, edukacyjnego i ekonomicznego reprezentatywnych grup i warstw społecznych w Polsce. Coroczny, a od 1997 roku dwu-trzy letni, cykl powtarzania badań, zachowujących porównywalne standardy metodologiczne i identyczne wskaźniki, umożliwia systematyczną analizę trendów społecznych. Pod tym względem PGSS jest unikalnym programem badania zmian systemowych w Polsce. Dane PGSS z lat 1992-2002 pochodzą z indywidualnych wywiadów z ogólnopolską, reprezentatywną próbą dorosłych członków gospodarstw domowych, zaś dane od 2005 roku z wywiadów uzyskanych od osób wylosowanych z bazy PESEL. Zintegrowany zbiór danych PGSS z lat 1992-2008 obejmuje 16234 respondentów oraz blisko 1640 zmiennych (w tym około 500 jest powtarzanych w kolejnych latach).
  • Istotnym celem programu jest niekomercyjne udostępnianie zbiorów danych i dokumentacji metodologicznej PGSS społeczności badaczy i studentom z nauk społecznych w Polsce oraz każdej zainteresowanej osobie i instytucji. Tę unikalną misję profesjonalną PGSS spełnia na trzy sposoby. Po pierwsze, zintegrowane dane i dokumentacja są udostępniane bezpośrednio po opracowaniu wyników kolejnego badania PGSS. Po drugie, zbiory danych są przygotowywane w takiej postaci, aby każdy badacz mógł je bez trudu samodzielnie przetwarzać, stosując standardowe programy analiz komputerowych i statystycznych. Po trzecie, Instytut Studiów Społecznych (ISS) opracowuje i udostępnia dodatkowe programy i narzędzia wspomagające wyszukiwanie wskaźników i zmiennych z pełnego zbioru danych PGSS. Zintegrowane dane z lat 1992-2008, dokumentacja metodologiczna oraz programy wspomagające są dystrybuowane na standardowych nośnikach elektronicznych (CD-ROM). Są one również udostępniane na internetowych stronach Instytutu Studiów Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego (www.iss.uw.edu.pl ) oraz na stronach ogólnopolskiego Archiwum Danych Społecznych (ADS), powołanego w 2003 roku w ramach współpracy Instytutu Studiów Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN (www.ads.org.pl ).
  • Kolejnym celem PGSS jest dostarczanie badaczom w Polsce danych i wskaźników bezpośrednio porównywalnych z wynikami badań w innych krajach. Tego rodzaju dane nabierają szczególnej wartości poznawczej i diagnostycznej wówczas, gdy próbujemy zrozumieć mechanizmy i skutki zmian społecznych w Polsce przez porównawcze odniesienia do innych społeczeństw. Program PGSS realizuję tę misję na trzy sposoby. Po pierwsze, od 1992 roku do PGSS dołączane są różnorodne moduły problemowe z międzynarodowych badań International Social Survey Programme (ISSP), realizowanych obecnie w 45 krajach. Niektóre moduły ISSP są powtarzane co kilka lat, co umożliwia międzykrajowe analizy porównawcze także w dynamicznej - czasowej - perspektywie. Zintegrowany zbiór danych PGSS 1992-2008 zawiera około 600 wskaźników z międzynarodowych badań ISSP. Wyniki tych badań są udostępniane zarówno przez ISS i ADS, jak i przez międzynarodowe archiwa danych społecznych. Po drugie, w wyniku współpracy z amerykańskim General Social Survey (GSS, National Opinion Research Center, University of Chicago) i niemieckim, ogólnokrajowym programem badań sondażowych (ALLBUS, Zentrum fur Umfragen, Methoden und Analysen, Mannheim), do PGSS wprowadzono wybrane bloki pytań i wskaźników bezpośrednio porównywalnych z wynikami powtarzalnych badań GSS i ALLBUS. Badacze zainteresowani międzykrajowymi analizami porównawczymi znajdą w dokumentacji PGSS szczegółowe instrukcje wyszukiwania i analizy porównywalnych danych. Po trzecie, od 1992 roku pełna dokumentacja metodologiczna i systemowa PGSS są opracowywane także w języku angielskim. Dzięki temu dane i wyniki PGSS stały się dostępne międzynarodowej społeczności badaczy. Znalazły się również w sieci międzynarodowych archiwów danych społecznych (min. w Inter-University Consortium for Political and Social Research, University of Michigan, Ann Arbor oraz w ZentralArchiv, Uniwersytetet w Kolonii).
  • W 1997 roku rozszerzono metodologiczny program PGSS o realizację systematycznych eksperymentów, poświęconych testowaniu różnic w budowie kwestionariusza, w treści zadawanych pytań i w konstrukcji skal odpowiedzi. W PGSS 1997, 1999 i 2002 zrealizowano cztery rodzaje eksperymentów, którymi objęto trzydzieści zmiennych (por. Aneks B). Kontynuując ten program w kolejnych latach i udostępniając dane i wyniki eksperymentów całej społeczności badaczy, PGSS pragnie wnieść wkład do refleksji nad metodologią badań sondażowych i efektami poznawczymi stosowanych narzędzi pomiaru.
  • W 2002 roku rozszerzono również formułę współpracy PGSS z innymi ośrodkami naukowymi w Polsce. Polega ona na wydzieleniu w kwestionariuszach PGSS wolnej przestrzeni dla jednorazowych modułów tematycznych, zgłaszanych przez zespoły badaczy w Polsce i pokrywających koszty jego realizacji z własnych funduszy badawczych. W 2002 roku do programu PGSS włączono baterię wskaźników i pomiarów psychologicznego funkcjonowania jednostki w warunkach zmian systemowych w Polsce, zaprojektowanych przez zespoły badaczy ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie (T. Klonowicz, A. Eliasz i R. Cieślak oraz J. Trzebiński, M. Drogosz i M. Zięba). Z kolei, w 2005 roku do programu PGSS włączono baterię zmiennych do pomiaru związków między zachowaniami codziennymi a wagą ciała respondentów (G.Wieczorkowska i A.Eliasz, por. Aneks S2) zaś w 2008 roku - wskaźniki postaw prospołecznych, samoocen własnego życia i zaufanie wobec ludzi (J, Grzelak, Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego).
    (patrz Aneks F dokumentacji badania).


Poruszana problematyka badawcza

Problematyka PGSS obejmuje główne nurty zainteresowań polskiej i światowej czołówki badaczy z różnych dyscyplin empirycznych nauk społecznych: socjologii, psychologii społecznej, nauk politycznych i ekonomii. Jest również bliska zainteresowaniom praktyków śledzących procesy przekształceń systemowych w Polsce i analizujących ich skutki. W obrębie powtarzanej od 1992 roku problematyki, w PGSS znalazły się następujące bloki zagadnień:

Charakterystyki społeczno-demograficzne badanych, obejmujące również ekologię społeczną i mobilność geograficzną, strukturę rodziny i małżeństwa. Do tej grupy należy zaliczyć także wskaźniki indywidualnych postaw, zogniskowanych na problemach życia rodzinnego i małżeństwa, sytuacji kobiety; aborcji, życia seksualnego oraz na uznawanych wartościach wychowawczych.

  • Położenie w systemie stratyfikacji i nierówności społeczne:
    1. Pozycja zawodowa i aktywność na rynku pracy. Do pomiaru pozycji zawodowej respondenta wykorzystano międzynarodowe i polskie klasyfikacje zawodów oraz przypisane im skale prestiżu społecznego i pozycji ekonomicznej. Z kolei, miejsce pracy respondenta jest charakteryzowane przez sektory własności, branże i gałęzie gospodarki oraz wielkość i terytorialną lokalizację przedsiębiorstw. Osobne zmienne diagnozują doświadczenia i okresy bezrobocia. Wskaźniki charakteryzujące pozycję zawodową respondenta (i współmałżonka) są powtarzane w opisie pozycji zawodowej jego rodziców, co umożliwia badanie procesów ruchliwości społeczno-zawodowej (w tym mechanizmów awansu i degradacji) w przekroju międzypokoleniowym. W 1997 roku do PGSS wprowadzono dane o pozycji zawodowej respondenta w jego pierwszej w życiu pracy, rozszerzając w ten sposób zakres badania ruchliwości także w wymiarze wewnątrzpokoleniowym. Oprócz wskaźników pozycji zawodowej w PGSS znajdują się również subiektywne oceny miejsca pracy i zawodu w strukturze wartości i celów życiowych jednostki, poczucie pewności pracy oraz skale satysfakcji z wykonywanej pracy;
    2. Poziom i kierunek wykształcenia respondenta, jego rodziców i współmałżonka, wraz z postrzeganiem roli wykształcenia jak czynnika sukcesu i pozycji społecznej. W 1997 roku wprowadzono dodatkowe wskaźniki diagnozujące okresy, profil i tryb uzyskanego wykształcenia, formy własności szkół i ich lokalizację oraz uzyskane dyplomy i tytuły zawodowe;
    3. Sytuacja materialna respondenta i jego rodziny, określona wskaźnikami dochodów indywidualnych, łącznych dochodów gospodarstwa domowego; sytuacją mieszkaniową, wyposażeniem w dobra materialne oraz poziomem zadłużenia i oszczędności gospodarstwa domowego. PGSS zawiera również szereg skal mierzących nastroje ekonomiczne Polaków, a w tym skale poziomu zadowolenia z dochodów indywidualnych i z sytuacji materialnej rodziny oraz skale ocen bieżącego stanu i kierunków zmian w sytuacji gospodarczej kraju. Wprowadzono również wskaźniki pomocne w konstruowaniu skal sprawiedliwości dystrybucyjnej (ekonomicznej), związane m.in. z wyobrażeniami o sprawiedliwych zasadach podziału dochodów i zarobków oraz o rozmiarze dopuszczalnych nierówności ekonomicznych między różnymi kategoriami zawodowymi i warstwami społecznymi.
  • Subiektywne oceny pozycji społecznej i jej zmian w czasie, obejmują identyfikację klasowo-warstwową, ocenę własnej pozycji w społeczeństwie w okresie badań i w przeszłości oraz samooceny statusu zawodowego, materialnego i edukacyjnego w porównaniu z pozycją rodziców.
  • Poglądy i opinie o strukturze społecznej, nierównościach społecznych i zmianach systemowych w Polsce, obejmują również oceny czynników warunkujących szansę sukcesu w życiu, postrzeganie mechanizmów kreujących nierówności społeczne oraz wyznaczających biedę i bogactwo.
  • Zachowania i preferencje wyborcze. Poczynając od 1992 roku, PGSS rejestruje deklaracje respondentów dotyczące udziału i preferencji w wyborach prezydenckich i parlamentarnych w Polsce. Dane obejmują wybory prezydenckie 1990, 1995, 2000 i 2005 oraz parlamentarne z lat 1991, 1993, 1997, 2001, 2005 i 2007 (oraz referendum konstytucyjne w 1997 roku i referendum w sprawie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w 2003 roku).
  • Efektywność systemu politycznego. Ten blok tematyczny obejmuje ogólne oceny sprawności działania systemu politycznego oraz demokracji w Polsce, zaufanie do głównych instytucji społecznych i politycznych oraz opinie o różnych kryteriach podziału budżetu na cele publiczne.
  • Orientacje polityczne i ideologiczne, obejmują zainteresowanie polityką i życiem publicznym, preferowane cele polityki, postulowaną rolę rządu w gospodarce i w życiu publicznym, opinie o komunizmie i socjalizmie, autoidentyfikację na skali poglądów lewicowych/ prawicowych, tolerancję wobec komunistów, ateistów i militarystów oraz kwestie międzynarodowe (zagrożenia niepodległości Polski, postawy wobec innych krajów).
  • Religia i religijność. Powtarzane w kolejnych badaniach pytania PGSS dotyczą wyznania i częstości praktyk religijnych, siły wiary, wiary w życie po śmierci, zaufania do kościoła katolickiego, oceny wpływu kościoła i organizacji wyznaniowych na życie publiczne w Polsce oraz tolerancji wobec ateistów.
  • Postawy wobec etycznych dylematów współczesności (aborcji, rozwodów, eutanazji, kary śmierci) oraz przestrzegania prawa.
  • Satysfakcja z własnego życia. Pomiary subiektywnego well-being replikują klasyczne skale zadowolenia z różnych sfer życia (rodzinnego, małżeńskiego, towarzyskiego, materialnego i zawodowego) i ich znaczenia dla jednostki; skale bolesnych i radosnych doświadczeń, chęci i radości z życia, poczucia szczęścia (w różnych momentach życia) oraz zaufania do ludzi.
  • Stan i ocena własnego zdrowia (w tym także palenie tytoniu i picie alkoholu).
  • Z kolei, osobne moduły problemowe międzynarodowych badań porównawczych ISSP, dołączane do PGSS objęły, w latach 1992-2008, zagadnienia nierówności społecznych (1992 i 1999), ochrony środowiska (1993), rodziny i społecznych ról kobiety (1994 i 2002), seksualizmu (1994), tożsamości narodowej (1995 i 2005), postaw wobec pracy (1997), opinii o roli rządu i państwa (1997 i 2008), religii i religijności (1999), sieci społecznych (2002), społeczeństwa obywatelskiego (2005) oraz czas wolnego i wypoczynku, aktywności fizycznej i uprawiania sportów (2008). Każdy z tych modułów zawiera około siedemdziesięciu wskaźników empirycznych.

(patrz Rozdział 2 dokumentacji badania)


Jednostka badania

respondent

Dobór próby

Typ zastosowanej w badaniu próby

1. Opis próby w PGSS 1992-2002

Próba zastosowana w badaniach PGSS 1992-2002 jest wielostopniową losową próbą adresową mieszkań, dobieraną z operatu Głównego Urzędu Statystycznego. Spośród dorosłych członków każdego z gospodarstw domowych ankieter wybierał losowo jedną osobę jako respondenta. Badanie objęło wyłącznie osoby pełnoletnie (mające w momencie badania ukończone 18 lat). Liczebność dobranej próby w latach 1992-1995 wynosiła 2000, w roku 1997 i 1999 - 3200 zaś w 2002 roku – 4008 gospodarstw domowych.


1.1 Dobór gospodarstw domowych

Procedura doboru próby ma charakter kilkustopniowy. Populację podzielono na trzy segmenty: wielkomiejski (miasta powyżej 100 tysięcy mieszkańców), miejski (miasta do 100 tysięcy mieszkańców) i wiejski. W pierwszej fazie obszar kraju podzielono na warstwy. W segmencie wielkomiejskim, warstwę stanowi każde miasto o liczbie mieszkańców powyżej 100 tysięcy, przy czym dla pięciu największych miast (Warszawa, Kraków, Łódź, Poznań, Wrocław) jako warstwy przyjęto dzielnice. W segmencie miejskim ustalono cztery warstwy dla klas miast o zbliżonej liczbie mieszkańców: do 9,999; od 10,000 do 19,999; od 20,000 do 49,999 i od 50,000 do 99,999. Segment wiejski podzielono na 8 warstw w badaniach 1992-1995, i 9 warstw w badaniach 1997-2002 utworzonych z grup sąsiednich województw.

Dalsza procedura losowania jest odmienna dla każdego segmentu. Z każdej warstwy segmentu wielkomiejskiego próbę gospodarstw domowych losowano w sposób bezpośredni, bezzwrotnie i z jednakowymi dla wszystkich gospodarstw domowych prawdopodobieństwami. W ten sposób otrzymano dla każdej warstwy liczbę gospodarstw domowych proporcjonalną do liczebności warstwy

W warstwach miejskich zastosowano dwustopniowy schemat doboru. W pierwszej kolejności wylosowano pewną liczbę miast w sposób zwrotny i z prawdopodobieństwem proporcjonalnym do liczby gospodarstw domowych w danej warstwie. Następnie w każdym wylosowanym mieście wylosowano w odpowiednią liczbę gospodarstw domowych w sposób bezzwrotny i z jednakowymi prawdopodobieństwami, w ten sposób łączna liczba wylosowanych gospodarstw jest proporcjonalna do ilości gospodarstw domowych w danej warstwie i wielkości warstw.

W każdej warstwie segmentu wiejskiego przeprowadzono losowanie trzystopniowe. Najpierw w każdej warstwie (regionie) poprzez losowanie zwrotne i z prawdopodobieństwem proporcjonalnym do liczby mieszkań w gminie wylosowano zadaną liczbę gmin. Następnie w każdej wylosowanej gminie losowano jeden GUS-owski rejon spisowy. Rejon taki obejmuje małą wieś lub część dużej wsi. Rejony spisowe losowano z prawdopodobieństwami proporcjonalnymi do liczby gospodarstw domowych w rejonach spisowych gminy. Następnie z każdego rejonu spisowego wylosowano w sposób bezzwrotny i z jednakowym prawdopodobieństwem tę samą liczbę gospodarstw domowych.

Liczba gospodarstw domowych w losowanych warstwach, liczba miast losowanych w warstwach miejskich, liczba gmin (tym samym i rejonów spisowych) w warstwach miejskich, powoduje, że każde z gospodarstw domowych znajdujących się w operacie losowania ma takie samo prawdopodobieństwa bycia wylosowanym. Zaznaczyć także należy, że zastosowana metoda doboru próby, uwzględnia na wszystkich etapach liczebność gospodarstw domowych, nie zaś liczbę ludności.

Zastosowana procedura doprowadziła do uzyskania 2000 adresów gospodarstw dla badań przeprowadzonych w latach 1992-1995, 3200 - dla badań w roku 1997 i 1999 oraz 4008 w roku 2002 adresów gospodarstw domowych (mieszkań w budynkach wielorodzinnych lub domów jednorodzinnych). Ponieważ badania w latach 1997, 1999 i 2002 przeprowadzane są na dwu balotach (dwóch wariantach kwestionariusza), próba dla każdej z tych edycji podzielona jest na dwie równoliczne podpróby, z których każda posiada takie same parametry ze względu na procedurę doboru.

1.2. Dobór respondenta

Wszystkie wylosowane gospodarstwa domowe, zostały naniesione na specjalnie przygotowane karty doboru respondenta. Każda karta zawiera poza adresem, rubryki przeznaczone na wpisanie informacji o wszystkich osobach zamieszkujących pod danym adresem. Ankieter wypełnia wszystkie te rubryki po dotarciu pod wskazany adres. Dane osób mieszkających w danym gospodarstwie domowym wprowadzane są od osoby najstarszej do najmłodszej. Następnie ankieter ustala liczbę osób pełnoletnich. Liczba osób pełnoletnich stanowi podstawę wyboru jednej z osób jako respondenta, na podstawie specjalnej tabeli znajdującej na każdej karcie doboru respondenta. Wersja tablicy jest generowana indywidualnie dla każdej karty doboru, w celu zapewnienia pełnej losowości w ramach każdej klasy gospodarstw domowych z daną liczbą osób pełnoletnich.

2. Dobór próby w roku 2005

W 2005 roku próbę uzyskano ze zbiorów Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności PESEL..

2.1. Warstwowanie populacji

W każdym z 16 województw administracyjnego podziału Polski miejscowości podzielone zostały na trzy klasy: 1) miasto wojewódzkie, 2) pozostałe miasta na terenie województwa; 3) wieś.
W województwach o dużej liczbie ludności klasa „pozostałe miasta na terenie województwa” dodatkowo podzielona została w zależności od wielkości miasta na 2-6 kategorii miast. W województwach mazowieckim i śląskim wprowadzono również podział na dwie warstwy w klasie „wieś”.
W efekcie otrzymano podział Polski na 65 warstw uwzględniających podział administracyjny kraju oraz typ i wielkość miejscowości w danym województwie.

2.2. Losowanie w warstwach

Założoną liczebność próby podzielono na warstwy, uwzględniając wskaźnik realizacji w klasach miejscowości województw osiągany w comiesięcznych badaniach przeglądowych CBOS. Zastosowano zasadę odwrotnej proporcjonalności do wskaźnika realizacji. To znaczy im niższy wskaźnik realizacji, tym większa nadreprezentacja w odniesieniu do podziału proporcjonalnego.

Wybór próby realizowano etapami. W pierwszym etapie wylosowano miasta i gminy wiejskie. W następnym etapie, w PESEL, wybrano małe obszary wylosowanych uprzednio miast i gmin wiejskich. Osoby do badania wybierano także w PESEL, z wcześniej wyznaczonych obszarów. W przypadku miast małe obszary stanowiły jedną lub kilka ulic sąsiednich, zaś w przypadku gmin wiejskich był to obszar wsi lub kilka sąsiednich przysiółków lub ulic.
Z jednej warstwy wybierano minimum 2 obszary. Z każdego wybranego obszaru wybierano do badania adresy sześć osób dorosłych, z różnych mieszkań i gospodarstw domowych.
(patrz Aneks A dokumentacji badania)


Obszar geograficzny, na którym zrealizowano badanie

cała Polska
Dolna granica wieku osób badanych18
Górna granica wieku osób badanychbrak

Metoda zbierania danych

metoda mieszana

W 2008 roku badanie PGSS oraz ISSP "Rola Rządu IV" oraz „Czas wolny i uprawianie sportów” zostały zrealizowane jako wywiad typu face-to-face.

(patrz rozdział 3 dokumentacji badania)


Liczebność próby założonej i zrealizowanej

Edycja PGSSPróba wylosowana (N)Poziom realizacji próby
N%
19922000164782,4
19932000164982,5
19942000160980,5
19952000160380,2
19973200240275,1
19993406228267,0
20024008247361,7
20052106127760,6
20082495129351,8
RAZEM232151623569,9

Zastępowanie respondentów

niedozwolone

Waga poststratyfikacyjna

zbiór zawiera wagę poststratyfikacyjną

Czynniki brane pod uwagę przy konstrukcji wagi poststratyfikacyjnej

W latach 1992-1999: liczba osób pełnoletnich w gospodarstwie domowym, płeć, wiek, wielkość miejscowości zamieszkania według jej typu. W latach 2002-2005 roku: płeć, wiek, wielkość miejscowości zamieszkania. W 2008 roku: płeć, wiek, wielkość miejscowości zamieszkania, wykształcenie, województwa.

Opis sposobu konstrukcji wagi

W latach 1992-2002 stosowaną w PGSS próbą była próba gospodarstw domowych. Dopiero w ostatniej fazie doboru losowany był respondent spośród jego pełnoletnich mieszkańców. W ten sposób dokonywano przejścia z próby gospodarstw domowych do próby pełnoletnich osób. Jedną z konsekwencji tej procedury było to, że szanse wylosowania poszczególnych osób do badania były odwrotnie proporcjonalne do liczby osób pełnoletnich w gospodarstwie domowym. Inaczej mówiąc, im większa liczba osób zamieszkuje w danym gospodarstwie domowym, tym każda osoba ma mniejsze szanse bycia wylosowanym. W celu wyeliminowania tego odchylenia od struktury populacji stosowano wagi proporcjonalne do liczby osób pełnoletnich w danym gospodarstwie domowym (informacja o ilości osób zamieszkałych w danym gospodarstwie domowym uzyskiwana była podczas wywiadu).

W latach 2005-2008 zastosowaną próbą była próba imienna, a więc nie zachodziła konieczność stosowania wag proporcjonalnych do liczby osób pełnoletnich w gospodarstwach domowych.

Inną procedurą korygującą zastosowaną w badaniu PGSS, jest ważenie stratyfikacyjne, ma ono na celu dopasowanie struktury próby zrealizowanej do struktury badanej zbiorowości ze względu na następujące cechy społeczno-demograficzne: region zamieszkania, wielkość miejscowości, płeć i wiek. Specyfika badania sondażowego powoduje, że struktura zrealizowanej próby odbiega, od struktury badanej zbiorowości. Dzieje się tak ze względu na samą procedurę, jaka posługuje się realizator badań terenowych dobierając próbę, oraz ze względu na niekompletność realizacji badania terenowego. We wszystkich edycjach PGSS zastosowano metodę ważenia stratyfikacyjnego uzyskanych rezultatów, opierając się na danych statystycznych udostępnionych przez GUS z lat 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1997, 1999, 2001, 2004 i 2007.

W latach 1992-1999 następujące cechy zostały uwzględnione w konstrukcji wagi stratyfikacyjnej: płeć (2 kategorie); wiek w trzech kategoriach: 18-29; 30-49; 50 i więcej lat (3 kategorie); typ miejscowości: ludność miejską podzielono na siedem kategorii w zależności od wielkości miasta, ludność wiejską na osiem regionów zamieszkania (w sumie 15 kategorii). Łącznie taki podział utworzył 90 polową tabelę. W roku 2002 konstrukcję wagi stratyfikacyjnej oparto na: płci (2 kategorie); wieku w pięciu kategoriach; wielkości miejscowości zamieszkania w siedmiu kategoriach. Łącznie taki podział utworzył 70 polową tabelę. (Zmiana spowodowana była dostępnością danych demograficznych GUS). Dla każdego z pól tabeli obliczono stratyfikacyjny składnik wagi odtwarzający iloraz proporcji osób w populacji i proporcji osób w zbadanej próbie. Następnie przypisano jego wartości jednostkom posiadającym dane cechy demograficzne. Tak skonstruowana waga nie zmienia liczebności próby.

W roku 2005 konstrukcję wagi stratyfikacyjnej oparto na: płci (2 kategorie); wieku w pięciu kategoriach; wielkości miejscowości zamieszkania w sześciu kategoriach, zaś w 2008 roku na płci (2 kategorie), wieku (5 kategorii), wielkości miejscowości zamieszkania (6kategorii), wykształcenia (4 kategorie) oraz województw (16 kategorii). Procedura ważenia przeprowadzona została w CBOS.

W przypadku analiz opartych na danych z modułów ISSP lub zmiennych występujących tylko w jednej podpróbie należy użyć wagi obliczonej dla każdego balotu oddzielnie. W zbiorze danych PGSS 1992-2008 waga dla balotów obliczona jest jedynie dla roku 2002

Podejmując decyzje o uwzględnieniu lub pominięciu stosowania zaproponowanych wag należy mieć na uwadze, że w projekcie PGSS w latach 1992-2002 punkt wyjścia doboru osób stanowiła próba gospodarstw domowych, z tego też względu korekcja niejednakowych szans wejścia osób do próby jest istotnym elementem poprawności metodologicznej wnioskowania o populacji osób na podstawie wyników projektu. Pewne odchylenia w reprezentatywności powstałe w trakcie badania (przede wszystkim niekompletność danych wynikającą z występowania jednostek niedostępnych) a dotyczące wszystkich edycji badania także wymagają korekcji. Chcąc zatem generalizować wyniki swych analiz na populację Polski nie stosując zaproponowanych wag, należy użyć innych metod przeniesienia reprezentatywności próby z gospodarstw domowych na jednostki oraz innych metod korygujących zniekształcenia wywołane doborem próby oraz niekompletną jej realizacją.

Wyznaczanie wagi dla danych z roku 2008 dokonane zostało w kolejnych krokach:

  1. Wyznaczanie wagi ze względu na realizację próby w klasach miejscowości
  2. Po powarstwowaniu ex post na kategorie, wyliczane są wagi uwzględniające strukturę badanej zbiorowości, na podstawie danych statystycznych GUS w podziale na miasta i wieś z uwzględnieniem płci oraz kategorii wieku.
  3. Po powarstwowaniu ex post na kategorie, wyliczane są wagi uwzględniające strukturę badanej zbiorowości, na podstawie danych statystycznych GUS w podziale na miasta i wieś z uwzględnieniem płci oraz wykształcenia.
  4. Waga ostateczna. W końcowym kroku wyznaczono wagę, pozwalająca na skorygowanie odchyleń w rozkładzie badanych według województw.

(patrz Aneks A dokumentacji badania)


Pełny opis sposobu doboru próby

Dołączona do badania dokumentacja zawiera pełny opis sposobu doboru próby

Faza terenowa realizacji badania

Daty, w jakich badanie zostało przeprowadzone

Rozpoczęcie badania6-1-1992
Zakończenie badania25-2-2008

Inny termin

W latach 1992-1995 badanie PGSS odbyło się w tym samym terminie (maj-czerwiec). W 1997 i 1999 roku badanie odbyło się w listopadzie i grudniu (około 20% wywiadów z badania PGSS 1997 zrealizowano w lutym i marcu), badanie w 2002 w kwietniu, zaś badanie 2005 I 2008 odpowiednio w styczniu i lutym.

Obligacje ankietera przy ponownych próbach kontaktu z wylosowanym respondentem / gospodarstwem domowym

Ponawianie kontaktu w różnych porach tego samego dnia
Ponawianie kontaktu w różnych dniach tygodnia

Minimalna liczba prób kontaktu

3

Kontrola zrealizowanych wywiadów pod względem poprawności ich realizacji przez koordynatora

Wywiady były kontrolowane przez koordynatora w około 100 %

Pozostałe informacje na temat badania

Wzór cytowania danych przekazywanych do archiwum

Dokumenty i publikacje, w których autorzy korzystają z danych PGSS - samodzielnie opracowanych na bazie zbioru danych - powinny zostać opatrzone następującym odwołaniem:

Bogdan Cichomski (kierownik programu), Tomasz Jerzyński, i Marcin Zieliński. Polskie Generalne Sondaże Społeczne: skumulowany komputerowy zbiór danych 1992-2008. Instytut Studiów Społecznych, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2009.

Cytaty dotyczące bezpośrednio niniejszego opracowania (np. cytowanie rozkładu odpowiedzi na pytanie, brzmienia pytania, czy przywołanie podanych tu informacji na temat programu lub procedury badawczej) powinny zostać opatrzone następującym odwołaniem:

Bogdan Cichomski (kierownik programu), Tomasz Jerzyński, i Marcin Zieliński. Polskie Generalne Sondaże Społeczne: struktura skumulowanych wyników badań 1992-2008. Instytut Studiów Społecznych, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2009.


Ogólnodostępne publikacje odwołujące się do danych przekazywanych do archiwum

Bibliografia prac korzystających z PGSS/ISSP:
http://www.iss.uw.edu.pl/osrodki/obs/pgss/pl/pdf/BibliografiaPGSS.doc


Dystrybucja danych

Ograniczenia dystrybucji zbioru

Brak ograniczeń

[ Powrót do strony głównej ] [ Powrót do listy dostępnych zbiorów danych ] [ Wyszukiwanie ] [ Pobieranie zbioru danych ]